Ook onze legal partner Crowell zet zich in voor het bevorderen van diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie over de hele linie. Ze werken samen met de Hersenletsel Liga en delen graag hun ambitie om meer prikkelarme evenementen te organiseren.
Stel je voor: je kijkt maanden uit naar het optreden van je favoriete artiest. De zaal vult zich, de lichten doven, de eerste tonen knallen door de boxen. Voor de meeste bezoekers is dit het begin van een onvergetelijke avond, maar voor duizenden mensen in België wordt dit plots een helse belevenis. Waar mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) voorheen moeiteloos van zo’n momenten konden genieten, maakt overprikkeling dat plots onmogelijk. Wat ooit ontspannend en verbindend was, verandert in iets uitputtend en pijnlijk, waardoor velen noodgedwongen afhaken.
Hersenletsel en overprikkeling: onzichtbaar, maar ingrijpend
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) ontstaat door een ongeval, beroerte, ziekte of zuurstoftekort. In België leven naar schatting meer dan 431.000 mensen met beperkingen als gevolg van NAH. De impact is enorm: van geheugenverlies en taalstoornissen tot halfzijdige verlamming. Tussen die concrete gevolgen raakt echter één aspect vaak onderbelicht: overprikkeling. Maar liefst 90% van de personen met NAH hebben last van geluid of andere prikkels. Geluid, licht en drukte komen ongefilterd binnen, alsof alle volumeknoppen tegelijk openstaan. Hierdoor kan het brein overspoeld raken, een toestand die we overprikkeling noemen.
Voor buitenstaanders klinkt dat soms banaal. “Ach ja, een beetje drukte, dat is toch niet zo erg?” Toch geven veel ervaringsdeskundigen dit aan als één van de meest ingrijpende gevolgen van hun letsel. Overprikkeling kan leiden tot hevige hoofdpijn, duizeligheid, extreme vermoeidheid, paniekaanvallen of zelfs black-outs. Waar een gezonde bezoeker na een drukke avond gewoon moe is, ligt iemand met NAH soms dagenlang uitgeput in een donkere kamer. Het gevolg is dat ze steeds vaker afhaken: drukke plekken vermijden, thuisblijven, sociale contacten verliezen. Zo verdwijnt stap voor stap de toegang tot activiteiten die vroeger plezier en verbinding brachten.
Cultuur als troost … of als hindernis
Anno 2025 zetten veel organisatoren steeds sterker in op inclusie. Er zijn rolstoelplatformen, bredere doorgangen, aangepaste toiletten en speciale begeleidingsdiensten. Waardevolle stappen die de fysieke toegankelijkheid vergroten. Maar toegankelijkheid gaat verder dan enkel het fysieke. Voor mensen die snel overprikkeld raken zoals personen met NAH, blijft de klassieke manier van organiseren een grote drempel. En zij zijn niet alleen; ook mensen met autisme, ADHD, hoogsensitiviteit of tinnitus ervaren vaak problemen in prikkelrijke omgevingen. Bovendien signaleren steeds meer jongeren zonder formele diagnose dat ook zij overprikkeling ervaren. Het is een groeiende maatschappelijke realiteit.
Een avondje cultuur kan dus voor sommigen helend en verbindend zijn, maar voor anderen onbedoeld een hindernis vormen. Door aandacht te besteden aan cognitieve en zintuiglijke toegankelijkheid bij evenementen kunnen we een brug vormen om deze drempel te overwinnen.
Prikkelarme evenementen: wél mogelijk en waardevol
Velen denken: “Lawaai, licht en drukte hoort nu toch eenmaal bij een evenement?” Toch zijn prikkelarme evenementen wél mogelijk. Het gaat niet om het volledig wegnemen van prikkels, maar om het bieden van keuze en controle aan bezoekers. Door vooraf duidelijk te communiceren welke prikkels aanwezig zullen zijn, kunnen mensen zich beter voorbereiden en bepalen of het evenement voor hen geschikt is. Niet elk evenement hoeft volledig prikkelarm te zijn; het begint vaak al bij het geven van heldere informatie over wat bezoekers kunnen verwachten.
Een evenement prikkelarm maken kan op verschillende manieren. Geluid kan worden aangepast door harde muziek of omroepberichten te vermijden en automatische geluidseffecten uit te schakelen. Ook de verlichting kan worden gedimd waar mogelijk, en flikkerende of felle lichten kunnen worden beperkt. Rustige zones geven bezoekers de mogelijkheid zich even terug te trekken en begeleiding of ondersteuning kan extra comfort bieden voor wie dat nodig heeft. Daarnaast start en stopt een prikkelarm evenement niet bij de ingang. Duidelijke communicatie vooraf is essentieel, zodat bezoekers weten wat ze kunnen verwachten en zich goed kunnen voorbereiden. Een contactadres waar bezoekers vooraf vragen kunnen stellen, helpt de drempel te verlagen. Denk verder aan vervoer, bereikbaarheid en prikkelarme voorzieningen zoals rustige toiletten of zitplaatsen. Met deze drie gouden regels kom je al een heel eind: pas geluid en licht aan, creëer rustige zones en informeer vooraf over prikkels.
Prikkelarm is de nieuwe manier van denken
Toegankelijkheid is geen luxe. Het is een teken van respect voor een divers publiek én een investering in de toekomst. Een prikkelarme aanpak vergroot niet alleen je bereik, maar toont ook maatschappelijke verantwoordelijkheid. Door bewust met prikkels om te gaan, open je de deur naar een publiek dat nu vaak buiten blijft staan.
Delphine De Witte en Carolien De Prycker | www.hersenletselliga.be | info@hersenletselliga.be | Facebook | Instagram | LinkedIn
